بحث مقدّماتى كتاب اوّل همه نوشته‌هائى كه ريشه شيعه را به عبد اللّه بن سباء مىرساند عرضه كرده و نشان مىدهند كه آنها يا مستقيما از طبرى مىگيرند ، و يا از پيروان طبرى مثل ابن اثير ؛ آنگاه به طبرى و مأخذ او مىپردازند . در اين بحث كه نقد اسناد است و متكى بر انظار همه صاحب نظران و رجال‌شناسان اهل اسلام مىباشد ديگر هيچ شكلى براى يك طالب حقيقت نمىماند كه سيف جاعل و سازنده اوليه اين مجموعه روايات ، از جمله داستان عبد اللّه بن سباء است . پس ناگزير هيچ چيز نمىتواند بر اساس نقليّات سيف بنا نهاده شود ، نه هيچ اصل تاريخى ، و نه هيچ اصل اعتقادى و كلامى ، و نه در هيچ احتجاجى بدان مىتوان تكيه كرد . رجال‌شناسان بزرگ در مورد سيف بالاتفاق نظر منفى دارند : يحيى بن معين رجال‌شناس طراز اول ( ت 233 ه . ق ) مىگويد : « او ضعيف الحديث است ، يك پول سياه از او بهتر است » . ابو داوود ( ت 275 ه . ق ) محدّث و رجالى بزرگ و صاحب يكى از صحاح ستّ اهل سنّت مىگويد : « او هيچ ارزشى ندارد ، بسيار دروغ گوست » . و نسائى ( ت 303 ه . ق ) صاحب يكى از صحاح اهل سنّت محدّث و رجال‌شناس مىگويد : « ضعيف است ، حديثش بايد ترك شود ، ثقه نيست ، هرگز قابل اطمينان نمىباشد » . و اين ابى حاتم رازى ( ت 327 ه . ق ) رجال‌شناس مىگويد : « حديث او بايد ترك شود » . و ابن حبّان ( ت 354 ه . ق ) مىگويد : « سيف روايات ساختگى و جعلى را از اشخاص واقعى نقل مىكند . او متهم به زندقه است » . بعد اضافه مىكند : « اهل اين فن گفته‌اند : او حديث ، وضع و جعل مىكرده است » . و بالاخره حاكم نيشابورى ( ت 405 ه . ق ) محدث كم‌نظير و رجال‌شناس بزرگ مىگويد : « حديث او قابل قبول نيست و متهم به زندقه است » . « 1 » اينها و نظائر آن نظرات رجال‌شناسان و خبرگان حديث مكتب خلافت است و ما امروز راهى براى شناخت راويان ده ، دوازده قرن پيش جز

--> ( 1 ) . ميزان الاعتدال ، ج 2 ، ص 252 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 1 .